News

Trong năm 2025, quan hệ thương mại giữa Liên minh châu Âu (EU) và Trung Quốc bước vào giai đoạn căng thẳng mới khi thặng dư thương mại của Trung Quốc liên tục lập kỷ lục, còn các ngành công nghiệp châu Âu chịu sức ép ngày càng lớn từ hàng giá rẻ. Những phân tích mới từ Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), các viện nghiên cứu chính sách và diễn biến chính trị nội khối cho thấy EU đang đứng trước một “bước ngoặt” trong cách ứng xử với thương mại và trợ cấp công nghiệp của Trung Quốc.
​

Theo Economic Bulletin của ECB, thặng dư thương mại của Trung Quốc phản ánh hai động lực song song: nhập khẩu yếu kéo dài và xuất khẩu tăng vọt. Về phía nhập khẩu, các chính sách thay thế hàng nhập khẩu, những rào cản thương mại và nhu cầu nội địa suy yếu khiến Trung Quốc mua ít hàng hơn từ thế giới, trong đó có EU. Ở chiều ngược lại, sản xuất dư thừa trong nước buộc nhiều doanh nghiệp Trung Quốc phải đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường phát triển, phù hợp với cơ chế “vent‑for‑surplus” – dùng thị trường nước ngoài để “xả” năng lực dư thừa.
​

Trong bối cảnh đó, Bruegel cảnh báo EU không thể tiếp tục “chần chừ” trước vấn đề trợ cấp quy mô lớn của Trung Quốc. Các gói hỗ trợ giá rẻ cho các ngành như xe điện, pin, thiết bị năng lượng tái tạo và nhiều lĩnh vực sản xuất thâm dụng vốn đang tạo ra lợi thế giá đáng kể cho doanh nghiệp Trung Quốc so với đối thủ châu Âu. Bài phân tích đề xuất EU phải sử dụng mạnh mẽ hơn các công cụ mới như điều tra trợ cấp, cơ chế kiểm soát trợ cấp nước ngoài trong mua sắm công và các biện pháp phòng vệ thương mại để bảo vệ sân chơi cạnh tranh công bằng.
​

Trên bình diện chính trị, Reuters cho biết lãnh đạo EU đã thống nhất đường lối “cứng rắn hơn” với Trung Quốc, trong đó có việc xem xét chấm dứt miễn thuế cho các lô hàng giá trị thấp – phần lớn là hàng thương mại điện tử xuất xứ Trung Quốc. Bài viết cũng nhấn mạnh bước xoay trục của Đức – nền kinh tế lớn nhất EU – khi Berlin dần rời khỏi cách tiếp cận “đối tác kinh tế ưu tiên” và ủng hộ lập trường giảm phụ thuộc, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, kiểm soát đầu tư và xuất khẩu công nghệ nhạy cảm. Đây được coi là tín hiệu quan trọng, bởi Đức vốn là nước có lợi ích thương mại sâu rộng với Trung Quốc trong các lĩnh vực ô tô, máy móc và thiết bị công nghiệp.
​

Về tổng thể, EU vẫn khẳng định mục tiêu “giảm rủi ro” (de‑risking) chứ không “tách rời” hoàn toàn khỏi Trung Quốc. Điều này có nghĩa là châu Âu vừa muốn bảo vệ ngành sản xuất nội địa, tăng sức chống chịu chuỗi cung ứng, vừa cố gắng duy trì kênh thương mại song phương vốn đang mang lại lợi ích đáng kể cho cả hai bên.
​

Tác động đến chuỗi cung ứng khu vực
Từ góc độ chuỗi cung ứng, làn sóng hàng giá rẻ từ Trung Quốc vào EU cùng nguy cơ leo thang các biện pháp phòng vệ có thể làm thay đổi đáng kể dòng chảy thương mại toàn cầu. Nếu EU siết chặt trợ cấp, thuế và kiểm soát nhập khẩu, một phần hàng Trung Quốc có thể chuyển hướng sang các thị trường thứ ba ở Trung Đông, châu Phi hoặc ASEAN, tạo ra cả cơ hội lẫn áp lực cạnh tranh mới cho doanh nghiệp trong khu vực, bao gồm Việt Nam. Với các đơn vị logistics như Hừng Đông, việc bám sát chính sách thương mại EU – Trung Quốc, điều chỉnh tuyến vận tải, cảng trung chuyển và danh mục khách hàng sẽ là yếu tố quan trọng để tận dụng cơ hội dịch chuyển chuỗi cung ứng, đồng thời hạn chế rủi ro từ các cú sốc chính sách đột ngột.